گل سوم تیم سفید به قرمز توسط آریا یوسفی 
درس سی و هشتم
نرخ پسانداز خانوارها از شاخصهای مهمی است که تابآوری مالی و رفتار اقتصادی جوامع را نشان میدهد.
به گزارش تجارت نیوز، این نرخ بیانگر آن است که چه میزان از درآمد قابل تصرف خانوار، به جای مصرف، ذخیره میشود. بررسی دادههای سال ۲۰۲۴ سازمان OECD بیانگر شکاف عمیقی میان کشورهای دارای فرهنگ پسانداز بالا و اقتصادهایی است که فشار هزینهها موجب کاهش یا حتی منفی شدن سطح پسانداز شده است.
پسانداز چشمگیر در سوئد
بر اساس آخرین گزارشها، سوئد در صدر جدول نرخ پسانداز خانوارها قرار دارد و توانسته نرخ خالص پسانداز را به رقم قابلتوجه ۱۶ درصد برساند. این کشور طی دو دهه گذشته جهشی چشمگیر در رفتار مالی شهروندان خود تجربه کرده است. این پیشرفت به گونهای بوده است که نرخ پسانداز آن از حدود ۲.۳ درصد به ۱۶ درصد افزایش یافته است.
در میان کشورهای اروپایی دیگر، مجارستان با نرخ ۱۴.۳ درصد و فرانسه با نرخ ۱۲.۸ درصد جایگاههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. کارشناسان معتقدند این روند پایدار در اروپا تا حد زیادی تحت تاثیر ساختارهای اقتصادی منسجم، نظامهای بازنشستگی گسترده و چالشهای جمعیتی مانند افزایش میانگین سن جامعه است. این موضوعات خانوارها را به سمت پسانداز بیشتر سوق میدهند.
کاهش محسوس نرخ پسانداز در اقتصادهای انگلیسیزبان
در بخش میانی جدول، نرخ پسانداز بهطور چشمگیری کاهش مییابد. ایالات متحده با نرخ ۴.۹ درصد، کانادا با حدود پنج درصد و بریتانیا با رقمی مشابه، همگی عملکرد ضعیفی نسبت به کشورهای اروپایی از خود نشان دادهاند. این در حالی است که مردم آمریکا تقریبا نیمی از آنچه خانوارهای مکزیکی ذخیره میکنند پسانداز دارند. به طور دقیقتر، مقدار پسانداز مردم آمریکا کمتر از یکسوم خانوارهای سوئدی است.
تحلیلها نشان میدهد که این تفاوت ناشی از فشارهای مالی بر مصرفکنندگان، هزینههای بالای زندگی و الگوی مصرفی مبتنی بر وام و اعتبار در اقتصادهای توسعهیافته انگلیسیزبان است.
وضعیت بحرانی در کشورهای با پسانداز منفی
در انتهای این رتبهبندی، کشورهای نیوزیلند و آفریقای جنوبی قرار دارند که با نرخهای منفی پسانداز مواجهاند. منفی بودن نرخ پسانداز نشان میدهد خانوارها نهتنها هیچ بخشی از درآمد خود را کنار نمیگذارند، بلکه برای تامین هزینههای روزمره مجبور به استفاده از پساندازهای گذشته یا ایجاد بدهی جدید هستند.
این وضعیت معمولا نشانه فشار مالی مزمن و عدم توازن بین درآمد و هزینه تلقی میشود. در بلندمدت این موضوع میتواند به کاهش توان مالی عمومی، افزایش بدهی خانوار و ناپایداری اقتصادی منجر گردد.
پیامدهای اقتصادی نرخهای متفاوت پسانداز
اقتصادهایی که خانوارهای آنها سهم بیشتری از درآمد خود را ذخیره میکنند، در برابر تورم، بیکاری و رکود اقتصادی مقاومترند. نرخ بالای پسانداز سبب میشود اقتصاد ملی از پشتوانه مالی قویتر برخوردار شود و بتواند سرمایهگذاریهای بلندمدت را با ریسک کمتر انجام دهد.
در مقابل، کشورهایی که نرخ پسانداز در آنها اندک یا منفی است، بهطور معمول در برابر تکانههای اقتصادی آسیبپذیرترند و با مشکلاتی همچون افزایش بدهی، کاهش مصرف پایدار و افت رشد اقتصادی روبهرو میشوند.
بررسی دادههای جهانی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد تفاوت قابلتوجهی میان کشورهای دارای فرهنگ پسانداز و اقتصادهایی که هزینههای بالای زندگی و عدم ثبات مالی به کاهش توان پسانداز انجامیده وجود دارد.
اروپا از منظر رفتاری و ساختاری در زمینه انضباط مالی پیشتاز است. از سوی دیگر بخشی از جهان انگلیسیزبان و برخی اقتصادهای نوظهور با روندی نگرانکننده و منفی روبهرو هستند. در مجموع، نرخ پسانداز خانوارها در سالهای آینده یکی از مهمترین شاخصهای سنجش پایداری اقتصادی و تابآوری مالی کشورها خواهد بود.
