عصر ایران- در میان آرشیوهای افسانه ای دنیای هوانوردی، نامی به چشم می خورد که بیشتر شبیه یک پروژه سری از دل جنگ سرد است تا یک طرح معمولی: SAAB LX.
این هواگرد که به شرکت سوئدی ساب نسبت داده می شود، در واقع نه یک محصول رسمی تولیدشده است و نه حتی یک برنامه تاییدشده نظامی؛ بلکه بیشتر یک «کانسپت گمشده در تاریخ» است. طرحی که بین مرز خیال، طراحی صنعتی و تخیل نظامی سرگردان مانده است.
در روایت ها، ساب ال اکس به عنوان یک رهگیر مافوق صوت با بال دلتا توصیف می شود؛ هواپیمایی که انگار از آینده به گذشته پرتاب شده باشد. بدنه ای تیز، بدون تزئینات اضافه، با هندسه ای که بیشتر شبیه یک سلاح پرنده است تا یک وسیله پرواز معمولی. برخی منابع غیررسمی آن را به دهه 1940 یا 1950 نسبت می دهند، زمانی که ایده پرواز مافوق صوت هنوز در مرز رؤیا و واقعیت قرار داشت.

در این روایتها، LX به سیستم پیشرانش ترکیبی مجهز است. ترکیبی از موتور جت اولیه با کمک راکت برای رسیدن به سرعت های فراتر از تصور آن دوران. حتی در برخی توصیف های اغراق آمیزتر، از تسلیحات هدایت شونده ابتدایی نیز برای آن صحبت می شود، چیزی که بیشتر به آینده نگری علمی تخیلی شباهت دارد تا فناوری قابل اجرا در آن زمان.
در نوشته های تالارهای گفتگو هوانوردی اشاره شده؛ ساب ال اکس قرار بود از دو موتور توربوجت برای پرواز اصلی استفاده کند و برای برخاست و شتاب اولیه، از راکت های سوخت مایع کمک بگیرد. حتی در برخی توصیف های اغراق آمیزتر، یک راکت معکوس در دماغه برای کاهش سرعت نیز به آن نسبت داده شده است ویژگی که بیشتر به طراحی های مفهومی علمی تخیلی شباهت دارد تا یک پروژه مهندسی دهه 40.
در بخش تسلیحات، گفته میشود این هواگرد حامل 12 راکت هدایت شونده مبتنی بر سلول های نوری بوده که از دماغه شلیک می شده اند؛ مفهومی که در آن زمان، بیشتر در حد آزمایش های اولیه فناوری فیوزهای نوری و نزدیکی هدف قرار داشته است.
برخی تحلیلگران حتی آن را به پروژه های واقعی تر دهه 1950 مانند Saab 210 Lilldraken مرتبط می دانند؛ یک نمونه آزمایشی واقعی که بعدها الهام بخش طراحی های بال دلتا در سوئد شد. در این نگاه، LX نه یک پروژه جنگی واقعی، بلکه یک «بازآفرینی تخیلی از مسیر تکامل طراحی های ساب» است ترکیبی از ایده های اولیه جت، تحقیقات آیرودینامیک و تخیل بعدی مدل سازها.

اما حقیقت این است که هیچ سند رسمی، نقشه مهندسی تاییدشده یا برنامه صنعتی ثبت شده ای برای ساب LX وجود ندارد. آنچه امروز از آن دیده می شود، بیشتر محصول بازسازی های هنری، تفسیرهای بعدی، و جذابیت بی پایان اینترنت برای هواپیماهای «اگر ساخته می شدند چه می شد» است. اما در نهایت تصاویر طرح بسیار جذاب و ماجراجویانه ای را پیش روی ما قرار داده اند.
گردآوری و ترجمه: مازیار دانیالی